محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

218

تحفه خانى ( فارسى )

نيم ترش تر كرده يا در آب غوره يا در دوغ ترش و اگر با صفرا اندك بلغمى ممزوج باشد ترك دوغ اولى است و اختصار ما سبق زيرا كه دوغ تقويت بلغم مىكند و موجب مزيد صداع است و تليين طبيعت بمطبوخ فواكه بايد كرد و شربت آلو و تمر هندى يا قند و ترنجبين از هريك ده درم و غذا مزوّره اگر تمر هندى با شيرهء مغز بادام و كشمش زيرا كه در كشمش اندك حموضتى است و تقويت معده مىكند و در شيرهء بادام تليين مطلوب حاصل است يا مزوّره از ماش مقشر و شيرهء مغز بادام و اسفناج و تقويت دماغ بشمومات و لخلخها كه مقوى دماغ است بايد كرد مثل عنبر و صندل لخلخه مثل آب سيب و بهى و صندل و كشنيز تر بايد كرد و به آب تر و بادرنگ و صندل اگر مراد زيادتى ترطيب باشد و ببايد دانست كه مراد بمزوّره آش پرهيز بيمار است و در اصطلاح قدماى اطبا آش پرهيز آنست كه درو گوشت نباشد و شيخ بو على تعميم كرده و مزوّره نام آش پرهيز ساخته مطلقا خواه در آن گوشت باشد و خواه گوشت نباشد و روغن گل و سركه و گلاب و روغن نيلوفر و سركه بوئيدن و سعوط روغن بنفشه و نيلوفر در بينى از جمله تدابير نافع است و يا سبب در صداع ريختن خلط سوداويست در فم معده و علامت اين سبب سوختن معده است و ترشى دهن و بسيارى اشتها طعام و آروق ترش بدبو و يافتن خفّت ازين اعراض بعد از قئ سوداوى و علاج درين مقام تنقيه فم معده است به قى آب گرم و قدرى جوز القى ممزوج به اين آب و يا كنكرزد كه مراد به اين صمغ خرشف است و او را تراب القى مىنامند در لغت عرب و جلّاب از بادرنجبويه مقدار يك درم و قند ده درم اول بادرنجبويه را در يك و نيم پياله آب بايد به آتش آهسته جوشيده تا نيم بماند